İçeriğe geç

Skew-T Log (P) ve Hodograf’a Giriş

Skew-T Log (P) diyagramı nedir ?

 

Skew-T Log (P) diyagramı; basınç, yoğunluk, sıcaklık ve su buharı ile hava analizi ve tahmini için yaygın olarak kullanılan termodinamik diyagramlardır.

Skew-T diyagramının sağ üst köşesinde güncelleme tarihi, tam üstünde ise koordinatları bulunur.

resim16

  • Kalın kırmızı çizgi, üst atmosfer boyunca sıcaklığı gösterir.
  • Kalın mavi çizgi, üst atmosfer boyunca yoğunlaşma noktasını gösterir.

RESM1

Kalın kırmızı ve mavi çizgi birbirlerine yakınlaştıklarında, üst üste geldiklerinde nemlilik çok iyidir. Birbirlerinden ayrıldıkları yerde nemlilik azalır, tepe enverziyonu oluşur ve bulut oluşumu son bulur.

RESM2

  • Kalın gri çizgi, hava parselinin gezintisini ifade eder.
  • İnce kırmızı çizgiler, kuru adyabatik düşme oranını ifade eder.

RESM3

  • İnce yeşil çizgiler, doygun adyabatik düşme oranını ifade eder.
  • İnce mavi çizgiler, eşdeğer sıcaklık çizgilerini ifade eder.
  • İnce siyah çizgiler, eşdeğer basınç yüksekliklerini ifade eder.

RESM4

Sağ tarafta rüzgarların tüm seviyelerdeki yönleri ve hızları knot şeklinde bulunur.

resim15

K değeri oraj ve gök gürültülü sağanak yağış tahminlerinde kullanılır.

  • K değeri 26’dan küçük ise oraj görülme oranı çok azdır.
  • K değeri 26’nın üstünde ise oraj gözlemlenebilir.
  • K değeri 30’un üstünde ise gök gürültülü sağanak yağış etkisini gece saatleri boyunca sürebilir.
  • K değeri 40’ın üzerinde ise gök gürültülü fırtına oluşma oranı çok yüksektir. Fakat gök gürültülü fırtına tahmini için tek başına yetersiz bir veridir.

RESM5

Totals totals, lifted index ile beraber oraj aktivitelerini tahmin ederken kullanılır.

  • Totals totals değeri 44’ten küçük ise fırtına kütleleri oluşmaz.
  • Totals totals değeri 44-45 değerleri arasındaysa fırtına kütleleri seyrektir.
  • Totals totals değeri 46-51 değerleri arasındaysa fırtına kütleleri aralıklıdır fakat etkilidir.
  • Totals totals değeri 52-55 değerleri arasındaysa yaygın fırtına kütleleri oluşur.

RESM6

Lifted Index, atmosferin kararlılık durumunu gösterir.

  • Lifted Index değeri 11’den fazla ise, atmosfer aşırı derecede kararlıdır.
  • Lifted Index değeri 8-11 arasındaysa çok kararlı koşullar vardır ve fırtına oluşması zordur.
  • Lifted Index değeri 4-7 arasındaysa kararlı koşullar vardır ve fırtına oluşması zordur.
  • Lifted Index değeri 0-3 arasındaysa kararlı koşullar vardır ve fırtına olasılığı azdır.
  • Lifted Index değeri -1-3 değerleri arasındaysa az da olsa kararlıdır fakat fırtına oluşabilir.
  • Lifted Index değeri -4-5 değerleri arasındaysa atmosfer kararsızdır ve yüksek olasılıkla fırtına oluşabilir.
  • Lifted Index değeri -6-7 değerleri arasındaysa hava oldukça kararsızdır.
  • Lifted Index değeri -7’den daha düşük değerlerde ise hava aşırı derecede kararsızdır, şiddetli gök gürültülü fırtına hatta hortum bile oluşabilir.

resim7

PW (Precipitable Water) değeri, atmosferdeki su buharının sayısal teriminin santimetre olarak ifadesidir.

  • PW değeri 2.5’den küçükse gök gürültülü fırtına ihtimali azdır.
  • PW değeri 4.3-2.5 arasındaysa gök gürültülü fırtına oluşma ihtimali vardır.
  • PW değeri 4.4’ün üzerinde ise gök gürültülü fırtına oluşabilir.

 θS (K) değeri, eşdeğer potansiyel sıcaklığı ifade eder. Bu değerin önemi, yüksek potansiyel sıcaklığın olduğu yerde kararsızlık artar. Eşdeğer Potansiyel sıcaklığın yüksek olduğu seviyeler, konvektif hareketlerin başladığı yerlerdir. Skew-T diyagramında birimi Kelvin’dir. Modellerde 700 hPa ve 850 hPa seviyelerinde gösterilir. Ayrıca bu değer sayısal modellerde Celcius biriminde görülür ve THETA-E başlığında bulunur.

resim17i

 Cape (Convective Available Potential Energy), elverişli potansiyel konvektif enerjiyi J/kg cinsinden ifade eder.

  • Cape değerinin 300’den az olması, hiç veya çok az konvektif potansiyeli temsil eder.
  • Cape değeri 300-1000 arasındaysa zayıf konvektif potansiyeli temsil eder.
  • Cape değeri 1000-2500 arasındaysa orta derecede konvektif potansiyeli temsil eder.
  • Cape değerinin 2500’den fazla olması, güçlü konvektif potansiyeli temsil eder.

RESM8

CIN (Convective Inhibition), konvektif engelleyici olarak geçer. Konvektif aktiviteyi engelleyici, negatif enerji alanıdır.

  • CIN değeri 25’den az ise, kararsız havayı, oraj oluşumunu engellemez.
  • CIN değeri 25-100 arasındaysa, kararsızlık durumunun yüksekliğine göre oraj aktivitesi olur.
  • CIN değeri 100’den fazla ise, çok ciddi bir kararsızlık durumu yoksa kolay kolay oraj aktivitesi oluşmaz, negatif enerji alanı engelleme yapar.

resim9

Yer seviyesindeki hava sıcaklığının beklenenden daha da yüksek olması durumunda hava yükselmeye daha da zorlanacağından CIN değerinin kırılması ve aşılması mümkündür. Sıcak hava konvektif aktiviteyi tetikleyici bir unsurdur.

CIN ile CAPE değerinin Skew-T’de gösterimi aşağıdaki gibi.

resim10

Hodograf nedir ?

Hodograf konvektif atmosferde dikey yönlü rüzgarların hız değişimlerinden yararlanılarak fırtınaları ve fırtınaların hareketlerinin hesaplanmasında ve yorumlanmasında kullanılır. Bu da bize konvektif yağışların bir noktayı etkilemeden tahmin etmemize olanak sağlar. Kütlelerin radarda ne zaman var olacağına, ne zaman eriyeceğine, ne tarafa gideceğine ve gücüne karar vermemize yardımcı olur. Hodograf kullanarak hortum, süper hücre gibi tahmin edilmesi zor konvektif olayları tahmin edebiliriz.

resim11

EH (Environmental Helicity) potansiyel dönme ve çevresine göre rotasyon ölçüsü olarak tanımlanır. EH değerinin yüksek olması fırtına kabiliyetini önemli ölçüde arttırır.

SREH (Storm Relative Environmental Helicity) fırtına durumunda çevresel potansiyel dönme enerjisini ifade eder. SREH değerine göre hortum analizi yapılması mümkündür fakat tek başına yeterli değildir. SREH değeri, altında bulunduğu havayı hızlı dönüş etkisi ile çok yukarılara çıkarır ve süper hücre, hortum oluşumuna katkı sağlar.

resim12

  • SREH değeri 150-300 arasında olduğunda bir miktar CAPE ile birlikte gök gürültülü fırtına oluşması mümkündür. Zayıf güçteki hortumlar da oluşabilir.
  • SREH değeri 300-450 arasında olduğunda küçük CAPE değeri ile birlikte süper hücre ve güçlü hortum oluşması mümkündür.
  • SREH değeri 450’den büyük ise, diğer verilerin de desteklemesi halinde çok güçlü hortum ve süper hücre olma ihtimali çok çok yüksektir.

RESM13

StmDir (Storm Direction) değeri fırtınanın açısal yönünü gösterir. Detaylı olarak Hodografta yer alır. StmDir değerinin belirlenmesindeki en önemli faktör 700 hPa rüzgarıdır. Fırtınanın yönünün tahmininde kullanılır.

StmSpd (Storm Speed) değeri knot şeklinde fırtına hızını ifade eder. StmSpd değeri 10’dan düşükse oraj görülme ihtimali fazladır.

Rüzgarın knot değerindeki tablosu aşağıdaki gibidir.

resim14

MEHMET MERT BAŞTÜRK

 

Referanslar

http://www.theweatherprediction.com/thermo/parameters/

http://www.meted.ucar.edu/mesoprim/tephigram/print_2.php

http://twister.caps.ou.edu/MM2015/Chapter4.6c.pdf

https://skewtmaster.com/2011/04/08/9/

https://www.weather.gov/source/zhu/ZHU_Training_Page/convective_parameters/skewt/skewtinfo.html#SKEW3

Reklamlar
Görsel

img_62381.jpg

Görsel

img_6238.jpg

Görsel

img_6224.jpg

Görsel

İstanbul’da kar

İstanbul'da kar

Image

Image

Merhaba dünya!

WordPress.com sitesine hoş geldiniz! Bu sizin ilk yazınız. Düzenle bağlantısına tıklayıp değiştirin veya silin, ya da yeni bir yazıya başlayın. Eğer isterseniz, bu yazıyı kullanarak okuyucularınıza bu bloga neden başladığınızı ve onunla ne yapmayı planladığınızı anlatın.

Mutlu bloglamalar!